/

Back to home page

Europe Dutch Politics Democracy around the World D66

Kamer moet eerder Europa controleren

   Thu 23/01/2003

Dit artikel van Lousewies van der Laan is eerder verschenen in het NRC Handelsblad.

In de komende jaren zullen er een aantal onomkeerbare beslissingen worden genomen over de toekomst van Europa die van grote invloed zijn op het leven van mensen in Nederland. Namens de Nederlandse bevolking worden die beslissingen in theorie democratisch gecontroleerd door de Tweede Kamer, maar de ervaring leert dat dit parlement doorgaans kritiekloos achter de regering aanhobbelt. De Tweede Kamer moet daarom dringend een meer Europese invulling aan haar rol als volksvertegenwoordiger geven.

Hoewel steeds meer macht de afgelopen decennia verschoven is van het nationale niveau naar de Europese Unie, is de democratische controle daarop niet mee verhuisd. Nog steeds richt de Tweede Kamer zich voor het overgrote deel van haar werk op de wetgeving op Nederlands niveau. Hiermee geeft zij de facto carte blanche aan de Nederlandse regering waar het de Europese besluiten binnen de Raad van Ministers met unanimiteit betreft. Hieronder vallen belangrijke gebieden als buitenlands beleid, justitie, asielbeleid en binnenlands beleid. In de Europese besluitvorming heeft het Europees Parlement op de gebieden waar de Raad met unanimiteit beslist, het recht tot het geven van een advies. Zo'n advies verdwijnt overigens doorgaans linea recta in de prullenbak van de Raad. Omdat de controle dus niet van het EP komt, ligt hier een belangrijke democratische plicht voor de Tweede-Kamerleden. Maar geen nationaal parlement wil het op zijn geweten hebben een besluit te dwarsbomen dat al door vijftien ministers unaniem is goedgekeurd. Ook komt de Tweede Kamer regelmatig te laat in actie, bijvoorbeeld als het besluit in Brussel allang genomen is. Zo is staatssecretaris Ybema al bijna een jaar bezig de in Brussel aangenomen richtlijn biotechnologie om te zetten in een Nederlandse wet. Dat wordt echter tegengehouden door een meerderheid van PvdA en CDA, die zich kennelijk niet realiseren dat protest nu echt jaren te laat is. Met de uitbreiding voor de deur, en alle belangrijke keuzes die daarbij gemaakt moeten worden, is het urgent dat de Tweede Kamer haar werkwijze wezenlijk verbetert om haar taak als democratisch controleur recht te doen. Een van de meest eenvoudige manieren waarop dat kan, zou zijn als de Tweede Kamer al veel vroeger in het traject van de Europese besluitvorming actie onderneemt. Op dit moment agendeert de Kamer Europese wetgeving in het algemeen pas een week voordat de Europese Raad van Ministers een formeel besluit neemt. Nog voordat de Tweede Kamer begint mee te denken, is over de details van de nieuwe wetgeving al overeenstemming bereikt in Europa: de onderhandelingen binnen de Raadswerkgroepen, die doorgaans door hun minister worden gevolgd, zijn op dat moment al lang afgerond. Wil zij invloed hebben op het uiteindelijke besluit, dan moet de Kamer de Europese agendapunten actief volgen vanaf het eerste moment van de onderhandelingen. Dat kan gemakkelijk anderhalf jaar voor de uiteindelijke Raadsvergadering zijn. Vervolgens moeten de volksvertegenwoordigers aan de minister duidelijk maken wat de marges zijn waarbinnen deze kan opereren. Dit kan op twee manieren. Ofwel men volgt het Deense model, waarin de minister een formeel mandaat krijgt van het parlement, en terug moet komen indien de minister merkt dat in de Raad onvoldoende tegemoet wordt gekomen aan de wensen van de volksvertegenwoordigers. Ofwel de Kamer geeft politieke sturing aan de minister, zoals onlangs gebeurde met minister Korthals over het Europees arrestatiebevel. De Kamer heeft toen alvorens de minister in mocht stemmen met het arrestatiebevel duidelijk aangegeven wat haar wensen waren, onder andere dat EU-onderdanen niet gearresteerd kunnen worden voor het gebruik van softdrugs in Nederland. De minister kreeg hier vertrouwen en sturing in plaats van een mandaat, maar het was wel duidelijk wat de volksvertegenwoordigers wilden. Deze verhoogde controle op de minister inzake Europese besluitvorming mag niet enkel bedoeld zijn als controle achteraf. Het moet de minister ook de kans geven zijn positie binnen de Raad harder te verdedigen. Hij kan zich immers beroepen op externe druk van de Tweede Kamer die hij niet kan negeren. Een assertiever parlement zal de Nederlandse onderhandelingspositie dan ook niet verzwakken, maar eerder versterken. Een belangrijk onderwerp waarop deze methode direct toegepast moet worden zijn de toetredingsonderhandelingen. Op dit moment onderhandelt de EU met twaalf potentiele nieuwe lidstaten, van Estland tot Cyprus. Deze onderhandelingen, die door vertegenwoordigers van de Raad, dus de lidstaten, gevoerd worden, gaan over belangrijke overgangstermijnen. Het betreft hier bijvoorbeeld de overgangstermijn van twee tot vijf jaar voor het vrije verkeer van werknemers. Maar er wordt ook gesproken over overgangstermijnen op andere gebieden van het zogenaamde acquis communautaire, zoals milieuregelingen, kapitaalverkeer of het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit soort afspraken hebben ingrijpende gevolgen voor Nederland. In bovenstaande gevallen bijvoorbeeld voor Nederlandse arbeiders, de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse boeren. Aangezien elke toetreding van een nieuwe lidstaat een verdragswijziging inhoudt, moet deze goedgekeurd worden door de nationale parlementen van de huidige lidstaten, naast het Europees parlement en de toetredende nationale parlementen. Om te voorkomen dat dit een rubber stamp exercise wordt, moet de Tweede Kamer nu reeds zichzelf betrekken in de onderhandelingen. Er moet openheid komen over de termijnen die onderhandeld worden, en de Kamer moet aangeven welke overgangstermijnen voor haar wel en niet aanvaardbaar zijn. Als de Tweede Kamer haar rol als volksvertegenwoordiger serieus neemt, moet zij haar eenzijdige nadruk op de Nederlandse besluitvorming laten varen ten gunste van een moderne, Europese aanpak. Alleen door over de grenzen van het Binnenhof heen te kijken kunnen de volksvertegenwoordigers meewerken aan een democratisch en open Europa dat dicht bij de burgers staat.

 

 

Application: old-lousewiesNL [Reload, Run Tests]
Framework: Wheels 1.1.8
CFML Engine: Adobe ColdFusion 9,0,2,282541
Default Data Source: dev-lousewiesNL
Active Environment: Development [Design, Testing, Maintenance, Production]
URL Rewriting: On
URL Obfuscation: Off
Plugins: None
Route: newsPost
Controller: Articles
Action: displayArticle
Key(s): kamer_moet_eerder_europa_controleren
Additional Params: page = 1
tagname = democracy_around_the_world
Caching Stats: misses: 0, culls: 0, hits: 4
Execution Time: 483ms (action ~483ms, view ~280ms)