/

Back to home page

Dutch Politics D66

Nieuw idee van D66

   Thu 01/06/2006

Door: Hans Wansink (de Volkskrant)

Eindelijk heeft ook Lousewies van der Laan zich in de strijd geworpen. Met een verrassend sterk inhoudelijk verhaal: D66 als sociaal-liberale beginselpartij.

Lousewies van der Laan was nogal ongelukkig in de timing van haar kandidatuur voor het partijleiderschap van D66. Ze liet het congres van D66 op 13 mei in Zutphen als een nachtkaars uitgaan. In plaats van zich temidden van haar partijgenoten kandidaat te stellen voor het partijleiderschap, gaf ze haar rivaal Alexander Pechtold volop de gelegenheid zich te profileren. Want dat zij zich kandidaat zou stellen, stond voor de congresgangers als een paal boven water. Zijzelf gaf er de voorkeur aan in Zutphen met behulp van de applausmeter de stemming te peilen.

Ze oogstte in Zutphen inderdaad wat minder bijval dan rasperformer Pechtold. Maar haar verhaal was niet slecht. Ze markeerde vooral haar positie ten opzichte van de PvdA van Wouter Bos. Van der Laan: ‘Een grote overheid moet het maar allemaal regelen voor de mensen. Voor enige zelfbeschikking is geen plaats meer.’

Van der Laan gaf een voorbeeld van Bos’ denkwijze. Die had het over ‘mensen die op kosten van de maatschappij hebben mogen studeren’. En dus wat Bos betreft geen studiefinanciering meer krijgen en een hogere belasting moeten betalen. Omdat, schamperde Van der Laan, afstuderen in de visie van Bos ‘een door de staat geschonken luxe’ is. Van der Laan: ‘Wouter, ik zal je maar even updaten. Anno 2006 zijn studenten echt geen brallende nietsnutten, maar mensen die in vier jaar tijd een studie afronden, terwijl ze met bijbanen in hun levensonderhoud voorzien. Waarna de gemiddelde student nog tot 15 jaar lang bezig is met het afbetalen van de studieschuld.’

En dan de uitsmijter: ‘je moet geen belasting heffen op mensen die in zichzelf investeren, want je moet ze juist stimuleren het beste uit zichzelf te halen. Je moet mensen belasten naar inkomen of draagkracht’.

Van der Laan wilde maar zeggen: zij is liberaal, Bos niet. Zij profileerde zich als een kosmopoliet. Ben je bang voor Europa? Voor hoofddoekjes? Voor Poolse loodgieters? Voor de vergrijzing? Dan moet je niet bij D66 zijn.

D66 steunt dan ook zonder voorbehoud het sociaal-economisch beleid van het kabinet, ‘als de enige linkse partij die durft te hervormen’. Maar, zoals gezegd, haar pleidooi voor een nieuwe missie van D66 als een ‘sociaal-liberale beweging’ liep uit op een anticlimax. Want Van der Laan gaf er de voorkeur aan tot dinsdag 16 mei te wachten. Daarmee kreeg Pechtold de wind in de rug; hij werd door alle partijprominenten gezalfd als de nieuwe leider. Want peptalk is wel aan de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing toevertrouwd. Eerst moet de partij weer zelfvertrouwen krijgen, het programma komt later wel. Pechtold zette zich in Zutphen ook af tegen de concurrentie. Niet tegen Bos, maar tegen Verdonk. Die was in Zutphen de gebeten hond. D66 is immers een groot voorstander van een generaal pardon voor uitgeprocedeerde asielzoekers.

Pechtold verdedigde het omstreden WRR-rapport, waarin wordt opgeroepen tot dialoog met radicale islamisten als Hamas. Zelf had Pechtold op 5 mei gezellig met Abou Jahjah, de voorman van de Arabische Liga, gediscussieerd. Pechtold: ‘Als je kiest voor de dialoog, sta je te boek als een softie. Dat stempel riskeer ik dan maar, want het integratiedebat is doorgeschoten. Na de betutteling zitten we nu in de beschuldiging.’

Het congres van D66 bezwoer de Kamerfractie dat Verdonk geen enkel krediet meer had. Nog één uitglijder, en dan kon Verdonk vertrekken. Dinsdag, de avond waarop Lousewies van der Laan zichzelf als kandidaat-lijsttrekker had willen presenteren, was het zover. Verdonk moest zich verantwoorden in de zaak-Hirsi Ali. Wat een kans voor Van der Laan haar achterban op maat te bedienen! De VVD tot op het bot verdeeld. Zalm die Verdonk laat vallen. Verhagen die op het punt staat dat te doen. Een afwachtende premier. Een oppositie die wel blaft, maar niet bijt.

Het had de nacht van Van der Laan kunnen worden, als zij een motie van afkeuring tegen Verdonk had ingediend. Daarmee had ze de VVD kunnen splijten en in één klap het leiderschap van haar partij naar zich toe kunnen trekken. Maar ook deze zo veelbelovend begonnen avond eindigde in een anticlimax. Verdonk, de politieke straatvechter in de beste traditie van Macchiavelli, incasseerde zonder een spier te verrekken. Wie weet wordt Rita morgen de baas van de VVD.

Van der Laan stelde intussen haar kandidatuur nog maar een weekje uit. En wat blijkt: zij heeft een interessant nieuw idee van D66. De Verenigde Staten is haar inspiratiebron, haar programma dat van het liberale Britse weekblad The Economist.

Zo gelooft Van der Laan in de multiculturele samenleving naar Amerikaans model. Wie hier wordt geboren uit ouders met een permanente verblijfsvergunning, is automatisch Nederlander. Maar die multiculturele samenleving van Van der Laan is er één van individuen, niet van organisaties of gesubsidieerde zaakwaarnemers. Dat vereist een staat die neutraal is. De overheid moet een einde maken aan de voorkeursbehandeling van islamitische organisaties ‘die desintegrerend werken’. Islamitische scholen zijn ‘slecht voor de integratie’, dus de vrijheid van onderwijs (artikel 23 van de Grondwet) moet ter discussie worden gesteld.

Een heel ander geluid dus dan dat van Pechtold. De leden van D66 hebben – net als die van de VVD – echt wat te kiezen.