/

Back to home page

Dutch Politics D66

"Waar blijven de fatwa's tegen terroristen?"

   Thu 20/10/2005

Dit artikel verscheen eerder in HP/De Tijd, 21 oktober 2005. Tekst: Joost Niemöller        

Opnieuw terreurdreigementen in Nederland. Opnieuw arrestaties. Wordt het ooit beter? In gesprek met D66 woordvoerster Lousewies van der Laan.

Afgelopen vrijdag werden zeven leden van de Hofstadgroep gearresteerd. Geert Wilders vond dat ‘gênant’. Hij voorzag dat ze toch weer zouden worden vrijgelaten.

Het verbaast me wel dat sommige van mijn collega’s van rechts zo gefocust zijn op een veroordeling. Laat de rechtsstaat haar werk doen. Het belangrijkste is dat er door dergelijke arrestaties aanslagen worden voorkomen. De ministers Donner en Remkes hebben gezegd dat dat is gebeurd. Wij als Kamerleden kunnen dat natuurlijk niet volledig toetsen. Zelfs de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Kamer krijgt geen operationele details te horen.

Ook de advocate Britta Böhler zei afgelopen zondag in het programma Buitenhof dat de overheid moet inzetten op vervolging, niet op voorkoming.

Bij terrorisme is voorkomen het belangrijkste. De impact van een aanslag zal een enorme invloed hebben op de samenleving. Daarom moet je de voorbereidingen van terroristen verstoren. 

Natuurlijk moet je de rechtstaat niet zo gaan inrichten dat iedereen die verdacht lijkt al bij voorbaat wordt vast gezet. Zoals nu in Engeland, waar iemand zonder recht op advocaat zomaar voor drie maanden kan worden opgesloten.

Door het terrorisme gaan veel heilige huisjes van het recht op de helling.

Ja, we zijn in een nieuwe fase van ons rechtsstelsel gekomen. Donner wil het bijvoorbeeld gaan verbieden om tereurdaden goed te praten; het apologieverbod. Dat is niet in de lijn met wat de Amerikanen doen. Daar is juist geen enkele restrictie op de vrijheid van meningsuiting. Ik denk ook niet dat zoiets gaat werken. Hoe kun je dan nog de radicalisering in kaart brengen? En wie trekt de grens? De rechter? Mag Gretta Duisenberg nog haar sympathie voor de Palestijnen uitspreken?

Hoe kan D66 zich profileren in de terreurbestrijding?

Als het over de nieuwe wetgeving gaat bij het terrorisme, staan links en rechts vaak tegenover elkaar. Rechts kiest snel voor repressie, links voor de absoluutheid van de rechtstaat.

Valt wel mee. Ook links heeft zich toch niet principieel tegen de terreurmaatregelen van Donner gekeerd.

Dat klopt deels, je ziet wel verschillen als het om de praktische uitwerking gaat. Zo is het linkse kamp, anders dan wij, tegen het gebruik van AIVD informatie in rechtszaken.

Wat is dan de toegevooegde waarde van D66 aan het debat?.

Wij varen onze eigen koers waarbij de effectiviteit de doorslag moet geven. We zijn bereid om te experimenteren met nieuwe wetgeving. Maar wij zijn er wel voor om nieuwe wetten tegen terroristische acties over vijf jaar af te laten lopen, en het dan te evalueren. Als het bijdraagt aan onze veiligheid kunnen we altijd nog verlengen. Donner en Remkes verzetten zich daar enorm tegen. In de huidige sfeer van angst worden er nu allemaal repressieve maatregelen doorheen gejaagd. Probeer over twintig jaar maar eens af te komen van wetgeving die niet werkt. Zeker als het Europese wetgeving is geworden. In Nederland hebben we dan bijvoorbeeld niets meer in te brengen over het opslaan dan wel traceren van onze telefoongesprekken en emails.

Komt er eigen terreurbeleid van D66?

Ik ben nu bezig om ons sociaal-liberale antwoord goed op te schrijven. We komen daar volgende week mee naar buiten. Een belangrijk onderdeel daarvan wordt: We zijn nu enorm gefocust op de repressie van terrorisme, maar we moeten ook goed gaan kijken hoe de radicalisering valt te voorkomen. Internationaal onderzoek heeft aangetoond dat een individuele identiteitscrisis een belangrijke factor is. Belangrijker dan bijvoorbeeld armoede. Juist de moslims die maatschappelijk in een opwaartse beweging zijn gekomen, zijn ontvankelijk voor radicalisering. Dan lopen ze op tegen discriminatie en uitsluiting. Dat is het moment van de woede.

Wat moet de rol zijn van de gematigde moslims?

Ze moeten zorgen dat ze winnen. Ze moeten aangeven aan de radicalen dat je met gematigdheid een gelukkiger leven kan leiden. En wij moeten de gematigden daarin dan wel steunen. Zij kunnen hun verhaal niet overtuigend vertellen als er ondertussen wel veel discriminatie is

Misschien doen de gematigde moslims in Nederland wel niet genoeg hun best.

Dat is moeilijk vast te stellen. Als je met de gematigden in discussie bent, zie je dat je het meestal wel met elkaar eens bent. Tegelijk besef ik ook wel dat veel gematigde organisaties waarmee wij in gesprek zijn, geen afspiegeling zijn van wat er leeft.

De gematigde moslims in Nederland treden nauwelijks naar buiten als het over terrorisme gaat.

Nee, dat zie je in Groot-Brittannië wel. Als daar een aan eerwraak gerelateerde moord wordt gepleegd op een vrouw, verschijnt er onmiddellijk een imam op de televisie die uitlegt dat zoiets volledig in strijd is met de islam. Na de aanslagen in Londen, dit jaar, spraken moslimgeestelijken onmiddellijk een fatwa uit tegen de terroristen. Waar blijven dat soort fatwa’s in Nederland? Dergelijke tegengeluiden van moslims moeten in Nederland veel duidelijker klinken. Ik begrijp ook wel dat het vervelend is als je je steeds weer moet verontschuldigen voor dingen die door een stel gekken worden gedaan. Maar dat gebeurt wel in de naam van het geloof. En alleen moslims kunnen zeggen of dat terecht is.

Je moet wel durven. Als je ziet hoe Ayaan Hirsi Ali nu moet leven.

Misschien zijn de gematigde moslims bang. Maar dan moet de overheid zorgen dat ze zich veilig kunnen voelen. Hoe groter de groep is die afstand neemt van het terrorisme, des te moeilijker wordt het voor de radicalen. Ook de RAF kon pas echt goed opgerold worden toen er geen enkel begrip meer voor bestond. Ik zit er nu op te wachten dat gematigden hier de fictieve band tussen terrorisme en islam doorsnijden. Niet een keertje, maar dagelijks.

Maar waarom gebeurt dat in Nederland zo weinig?

Als ik zou weten waarom de gematigden zich nauwelijks profileren, dan had ik ook de oplossing. Misschien moeten we meer met elkaar praten. Laatst had het wetenschappelijk bureau van D66 een bijeenkomst georganiseerd met een imam. Een zeer gelovig en conservatief man, maar die nam wel afstand van alles wat gewelddadig was. Je merkte dat er een geweldige behoefte was om met hem te praten over radicalisering. Er zijn heel weinig kansen op dialoog. Hoeveel moslims hebben we in onze vriendenkring? De islam is een aparte zuil geworden.