/

Back to home page

Europe D66 European Parliament

D66: "Euro-WOB is sprong in het duister"

   Thu 03/05/2001

D66 heeft tégen de Euro-WOB gestemd, omdat het huidige voorstel te weinig garanties biedt voor openheid. Ook bestaat de vrees dat de Euro-WOB de Nederlandse WOB zal uithollen waar het om Europese documenten gaat. Lousewies van der Laan: "Dat eerdere voorstellen nóg beroerder waren doet daar niets aan af".

De Europese Wet Openbaarheid Bestuur (Euro-WOB) die vandaag door het Europees Parlement (EP) is goedgekeurd, is volgens D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan een sprong in het duister. Van de Nederlanders in het Europees Parlement stemden alleen de vertegenwoordigers van D66 en GroenLinks tegen het voorstel van CDA’er Hanja Maij-Weggen en de Britse socialist Michael Cashman.

Hoewel de onderhandelaars van het EP volgens D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan niet hebben geprobeerd het onderste uit de kan te halen, is dat niet de reden waarom D66 tegen het voorstel heeft gestemd: “In de politiek geldt vaak de redenering dat je meer hebt aan een half ei dan aan een lege dop. In dit specifieke geval ligt dat wat anders. Er komt nu wetgeving voor een onderwerp waarvoor er eerst geen regels bestonden. Het is de bedoeling dat die nieuwe regels openheid garanderen, maar de andere kant van de medaille is dat ze kunnen worden gebruikt om informatie af te schermen waar nu nog wel aan is te komen is. Natuurlijk zitten er goede punten in het voorstel, maar omdat het voor meerdere uitleg vatbaar is, draagt het een gevaar in zich averechts uit te pakken.”

Zwart gat

Vooral de uitzonderingen voor gevoelige documenten zijn van belang. Van der Laan: ”Voor documenten met volstrekt onschuldige informatie waar niemand baat bij heeft om ze onder tafel te houden hebben we geen Euro-WOB nodig. Het gaat mij om die documenten die gevoelig zijn, maar waarbij een publiek belang bestaat om ze openbaar te maken. Daarvoor is in deze wet een enorm zwart gat geconstrueerd. Natuurlijk staat niet ter discussie dat er documenten zijn die niet in de openbaarheid terecht mogen komen. Echter, instellingen mogen zelf bepalen welke documenten hier toe worden gerekend. De bepalingen in de EuroWOB hierover zijn heel breed: niet alleen vallen alle militaire documenten hier onder, wat nog wel te begrijpen is, maar ook "financieel of economisch beleid" of "internationale betrekkingen" zijn al voldoende om een document als gevoelig te mogen classificeren. Als de Commissie eenmaal heeft bedacht dat een document gevoelig is, komt dit niet in het register te staan waarin het bestaan van alle documenten wordt aangegeven. Onder de Europese regels kun je een document echter alleen maar aanvragen als je er een precieze omschrijving van weet te geven en dat wordt zonder dat register natuurlijk heel moeilijk. Op die manier ontstaat een zwart gat waarin documenten kunnen verdwijnen die helemaal niet geheim horen te zijn.

Gevoelige documenten

Daarbij komt nog dat zodra een document eenmaal "gevoelig" is, burgers, klokkenluiders of organisaties die toch het bestaan ervan hebben weten te achterhalen de rechter op basis van deze wet niet kunnen vragen of het publieke belang van openbaarheid wel voldoende is afgewogen tegen de belangen van geheimhouding. Het enige waarover de rechter zich mag uitspreken is of de Europese instelling het document terecht als "gevoelig" heeft geclassificeerd. Dat zal gezien de brede criteria niet snel een probleem zijn. Is het document eenmaal "gevoelig" dan is openbaarmaking verder geheel afhankelijk van de regels van de instelling zelf en over die regels staat helemaal niets in de Euro-WOB. Dit alles is een heel verschil met wat we in Nederland gewend zijn, want bij ons geldt dat de rechter altijd mag afwegen of het publieke belang beter gediend is met openbaarmaking of met geheimhouding - zelfs bij militaire documenten. Juist voor de documenten waarvoor de Euro-WOB van belang is, scoort hij dus een dikke min. Dat eerdere versies op dit punt nog beroerder waren doet daar niets aan af.

Ondermijning Nederlandse WOB

Op het allerlaatste moment is de passage uit het voorstel verwijderd, waarin is vastgelegd dat de Euro-WOB de veel grotere openbaarheid in de Nederlandse en Zweedse WOB niet mag uithollen. Hoewel het verwijderen van deze passage voor de Commissie van essentieel belang was om akkoord te gaan, houden de socialisten en christen-democraten in het Europees Parlement vol dat het geen enkel verschil maakt of die tekst er wel of niet in was blijven staat. Ook de Nederlandse regering zegt de huidige tekst zo te interpreteren dat de Nederlandse WOB niet wordt uitgehold. De Commissie, maar ook landen als Spanje en Frankrijk hebben echter al aangegeven dat anders te zien.

Als Nederland een Europees document wil vrijgeven moet het volgens de huidige tekst de desbetreffende instelling consulteren en zich vervolgens gedragen "in overeenstemming met de loyaliteit" tussen lidstaat en instelling. Van der Laan: "Dat zijn mooi klinkende woorden die volledig in het midden laten wie er aan het langste eind trekt als Nederland en de Commissie een verschil van mening hebben. Het ziet ernaar uit, dat de betekenis van dit essentiële onderdeel van de Euro-WOB in de rechtszaal zal worden vastgesteld bij het eerste conflict. Dat is voor D66 onacceptabel."

Van der Laan heeft begrijpt niets van de opmerkelijk consensus die plots lijkt te zijn ontstaan rond de Euro-WOB. "In de Raad, niet bepaald de instelling die de meeste waarde hecht aan openheid, is het voorstel unaniem aangenomen terwijl er slechts een gekwalificeerde meerderheid was vereist. In een wet die openheid moet garanderen is het echter onmogelijk de kool en de geit te sparen, tenzij je een dubbelzinnige tekst heb die de betrokken in hun eigen voordeel kunnen uitleggen."

Van der Laan concludeert: "De vraag is niet of deze multi-interpretabele tekst beter is dan de eerdere voorstellen waarvan iedereen eigenlijk vond dat ze belachelijk slecht waren. De vraag is, of het voldoende garanties biedt voor openheid, waardoor we er in de praktijk echt op vooruit gaan. Dat is niet het geval."

 

Application: old-lousewiesNL [Reload, Run Tests]
Framework: Wheels 1.1.8
CFML Engine: Adobe ColdFusion 9,0,2,282541
Default Data Source: dev-lousewiesNL
Active Environment: Development [Design, Testing, Maintenance, Production]
URL Rewriting: On
URL Obfuscation: Off
Plugins: None
Route: newsPost
Controller: Articles
Action: displayArticle
Key(s): d66_euro_wob_is_sprong_in_het_duister
Additional Params: page = 1
tagname = european_parliament
Caching Stats: misses: 0, culls: 0, hits: 4
Execution Time: 265ms (action ~265ms, view ~31ms)