/

Back to home page

Europe D66 European Parliament

Openheid wordt zwaar bevochten in Europa

   Thu 09/11/2000

Volgende week stemt het Europees Parlement in Straatsburg over toegang tot documenten, de zogenaamde Euro-WOB. In het Verdrag van Amsterdam wordt de toegang van burgers tot Europese documenten gegarandeerd, maar de details van de Euro-WOB zullen bepalen in welke mate dit ook echt het geval zal zijn. Deze wet zal bepalen of we een open en controleerbaar Europa krijgen waarvan de inwoners zich verantwoordelijk en betrokken voelen. Om dat te bereiken moeten er in het EP zelf nog wat harde noten worden gekraakt.

Het Verdrag van Amsterdam is op 31 maart 1999 in werking getreden. Binnen twee jaar moet de Euro-WOB er liggen. Ondanks deze strakke deadline heeft de Europese Commissie tot januari 2000 getreuzeld alvorens een voorstel op tafel te leggen. Het zal dus nog een hele opgave zijn de Euro-WOB op tijd af te hebben. Daarbij komt dat de oorspronkelijke wetsvoorstellen van de Commissie geen garanties bieden voor toegang tot informatie, zoals wij die in Nederland kennen. Volgende week moet het Europees Parlement (EP) voor het eerst haar mening over het geheel geven, waarna de Raad en het EP tot een gezamenlijk standpunt moeten komen.

Omdat het hier gaat om de inzet van het Parlement bij de eerste onderhandelingen met de Raad (co-decisie), vindt D66 dat het rapport zo scherp mogelijk moet zijn. Het EP mag niet bij voorbaat onderhandelingsruimte weggeven op dit belangrijke onderwerp. Daarom is het jammer dat de rapporteurs Cashman (Sociaal-Democraten) en Maij-Weggen (CDA) niet een sterker en doortastender rapport geschreven hebben.

D66 heeft ruim 20 wijzigingsvoorstellen op het rapport ingediend die in veel gevallen een meerderheid hebben behaald, waardoor het rapport een stuk verbeterd is. De reusachtige lijst van documenten die door de EU-instellingen tot “geheim” mogen of moeten worden verklaard, is aanzienlijk bekort. Vage, niet omschreven gronden waarop toegang tot documenten mag worden geweigerd zijn uit het voorstel verdwenen. Denk hierbij aan uitzonderingsgronden als “het effectief functioneren van de instellingen”, waar alles onder kan vallen. Een D66-amendement heeft de waslijst met uitzonderingen vervangen door slechts zes duidelijke gronden waarop documenten mogen worden geweigerd: publieke veiligheid, monetaire stabiliteit, ondermijning van militaire belangen, vitale belangen met betrekking tot de internationale betrekkingen van de EU, privacy en - in bepaalde gevallen - bedrijfsgeheim.

Een tweede belangrijke overwinning voor de “transparanten” is, dat er een openbaar register moet worden aangelegd waarin staat welke documenten er zijn en of ze al dan niet geheim zijn. Dit is vooral een overwinning op de bureaucratie, omdat nu bij het ontstaan van een document al wordt nagedacht of een document al dan niet vertrouwelijk moet blijven. Daarnaast is het D66 gelukt de termijn waarbinnen een aanvraag moet worden beoordeeld te halveren tot twee weken. Het meest belangrijke, zeker voor Nederland, is echter de wijziging dat landen die meer openheid willen geven dat zullen mogen blijven doen.

Tot slot is er nog een scala van praktische verbeteringen bewerkstelligd, zoals het feit dat aanvragen niet meer alleen per post maar ook per email of fax kunnen worden gedaan. De vraag is nu of bovenstaande verbeteringen de plenaire stemming in het EP zullen overleven en vervolgens de onderhandelingen met de Raad doorstaan.

Maar zelfs met deze verbeteringen ziet D66 nog een aantal belangrijke problemen in het huidige rapport. Ten eerste wordt de discussie over de toegang tot documenten voor het publiek vertroebeld met de discussie over toegang tot informatie voor parlementariërs. Het is niet vreemd dat de rechten van volksvertegenwoordigers, die de Commissie en de Raad moeten controleren, een stapje verder gaan dan de rechten van het publiek als geheel. Door beide discussies te verwarren komen we echter in een situatie waarbij de rechten van het publiek worden uitgespeeld tegenover die van parlementariërs. Harder geformuleerd: de Raad kan cadeautjes geven aan de parlementariërs om beperkingen voor de toegang van de burger er door te drukken. D66 wil passages over toegang voor parlementariërs dan ook uit deze regeling halen en dit in een aparte regeling onderbrengen.

Erg vreemd is ook het voorstel om documenten nader onder te verdelen in documenten die gewoon geheim zijn, heel erg geheim, ultra- of mega-geheim (“restricted”, ” confidential”, “secret” of “top secret“). In alle gevallen is het resultaat hetzelfde: de burger krijgt geen toegang. Een dergelijke classificatie heeft slechts intern nut en moet nooit door het EP gepropageerd worden. Verder ondermijnen Cashman en Maij de openbaarheid door een niet nader gedefinieerde lijst met uitzonderingen toe te voegen waar de Euro-WOB niet geldt. Deze Annex 1 is in feite een blanco cheque voor het ontkrachten van de Euro-WOB. Daarnaast wil D66 graag dat het openbare register via Internet te raadplegen is, anders worden burgers op kosten gejaagd omdat ze naar Brussel moeten komen.

De stemming die donderdag in het EP zal plaatsvinden wordt een belangrijke indicatie van het Europa dat we de komende decennia zullen kennen: een Europa dat nog meer dan nu van de elite is en steeds minder van de Europeanen zelf; of een open en controleerbare Europa waarvan de inwoners zich verantwoordelijk en betrokken voelen. Dat is de inzet van de strijd volgende week.

 

Application: old-lousewiesNL [Reload, Run Tests]
Framework: Wheels 1.1.8
CFML Engine: Adobe ColdFusion 9,0,2,282541
Default Data Source: dev-lousewiesNL
Active Environment: Development [Design, Testing, Maintenance, Production]
URL Rewriting: On
URL Obfuscation: Off
Plugins: None
Route: newsPost
Controller: Articles
Action: displayArticle
Key(s): openheid_wordt_zwaar_bevochten_in_europa
Additional Params: page = 1
tagname = european_parliament
Caching Stats: misses: 0, culls: 0, hits: 4
Execution Time: 281ms (action ~265ms, view ~47ms)