/

Back to home page

Human Rights Europe PvdA GroenLinks D66 European Parliament Economy

Uitbreiding EU verdient serieus debat

   Thu 08/05/2003

Dit artikel van Lousewies van der Laan is eerder verschenen in de Volkskrant

Dat er verzet rijst tegen de uitbreiding van de Europese Unie, onderstreept de noodzaak van een open en kritisch debat, meent Lousewies van der Laan. Helaas lijken PvdA en GroenLinks liever de kop in het zand te steken door kritiek af te doen als populisme.

PVDA-europarlementarier Wiersma en GroenLinkser Lagendijk geven onbedoeld aan waar het misgaat in de discussie over de uitbreiding van de EU (Forum, 30 mei). Zij kiezen ervoor om problemen weg te wuiven in plaats van oplossingen aan te dragen. Hun boodschap is op zichzelf sympathiek: een grotere Europese Unie betekent stabiliteit en welvaart. Dat is echter slechts een deel van de waarheid, zeker als de vraagtekens bij de huidige gang van zaken simpelweg als 'populisme' worden afgedaan. Eind dit jaar worden de onderhandelingen met de kandidaat-landen van de EU afgerond. In 2004 kunnen ze dan toetreden. Het Europees Parlement moet de toetreding van elk land apart goedkeuren. Op mijn suggestie, dat de stemming in het EP niet automatisch goedkeuring van de toetredingsaanvraag hoeft in te houden, reageren Wiersma en Lagendijk als door een wesp gestoken. Mijn twijfels zijn 'voorbarig' en de link tussen gebrekkige rechtsbescherming in kandidaat-landen en het Europees arrestatiebevel is zelfs 'ongepast'. Met hun reactie staan Wiersma en Lagendijk in de traditie van de linkse regeringen, die de afgelopen tien jaar elk slecht bericht over de uitbreiding uit de publiciteit hebben gehouden. Uit een misplaatst wantrouwen tegenover de eigen publieke opinie is daarmee het debat over de voor- en nadelen van de uitbreiding in de kiem gesmoord. Zo heeft PvdA-staatssecretaris Benschop van Europese Zaken er vorig jaar voor gezorgd dat Zalm de cijfers over de kosten van de uitbreiding eerst moest oppoetsen, alvorens deze namens het kabinet naar buiten gebracht mochten worden. De theorie is simpel: elk land dat toetreedt moet aan de voorwaarden voldoen die in 1993 in Kopenhagen zijn afgesproken. In de toetredingsonderhandelingen wordt echter op die afspraken afgedongen: welke regels zijn doorslaggevend en welke mogen met een korreltje zout worden genomen. Dat is logisch, want het gaat om de meest uiteenlopende onderwerpen: van waterkwaliteit tot mensenrechten, van melkquota tot de ingredienten van chocola. In echte EU-traditie vinden deze onderhandelingen helaas plaats achter gesloten deuren. Duidelijk is wel, dat het in ieder geval niet de mensenrechten en rechtsbescherming zijn die bovenaan de agenda staan. Het lijkt alsof voor Wiersma en Lagendijk de uitbreiding een soort magisch moment is, waarna alles beter gaat in Oost- en West-Europa. Ik geloof daar niets van. Veel belangrijker dan de toetreding zelf is de weg ernaartoe. Niet het EU-lidmaatschap, maar de opbouw van de stabiele rechtstaat die daarvoor is vereist, maakt het leven in Oost-Europa beter. Niet de ondertekening van het verdrag, maar de opbouw van een deugdelijke markteconomie maakt het verschil. De eigelijke toetreding is slechts een element in dat proces. Een element dat wel belangrijk genoeg is om op de eigen merites te beoordelen. Want een kandidaat die nog niet klaar is voor de concurrentie op de interne markt, doet er beter aan nog even in de wachtkamer te blijven. Wat nu gebeurt, is dat niet langer de inhoudelijke criteria, maar politieke overwegingen op de voorgrond komen te staan. Politici als premier Kok hebben bijvoorbeeld laten weten dat Polen hoe dan ook bij de eerste toetreders moet zijn. Dat betekent, dat Polen ook mag toetreden als het nog niet aan de voorwaarden voldoet, of dat landen die hun huiswerk eerder op orde hebben maar even op Polen moeten wachten. Diezelfde arrogante houding zien we ook terug in de politieke reacties na de Ierse afwijzing van het Verdrag van Nice. Een 'nee' tegen dit gemankeerde verdrag was niet wat de leiders van Europa wilden horen, dus moet Ierland het referendum binnenkort 'overdoen'. Tot overmaat van ramp worden de Ieren daarbij gechanteerd door de Europese Commissie, die stelt dat een tweede 'nee' de uitbreiding zal vertragen. Dat terwijl Nice juridisch noch inhoudelijk noodzakelijk is voor die uitbreiding. Integendeel: omdat Nice de EU minder democratisch en minder slagvaardig maakt, is het eerder een obstakel en zou afwijzing een zegen zijn voor de uitbreiding. Dit soort politieke trucs vormen de werkelijke bedreiging voor de uitbreiding. Op deze manier zal de aanstaande voorlichtingscampagne van 250 miljoen euro geen publieke steun kunnen garanderen, zolang er niet ook ruimte komt voor een eerlijk debat. Wiersma en Lagendijk geven aan liever niet te praten over de mensenrechten in de kandidaat-lidstaten. Volgens mij zou dit juist topprioriteit moeten zijn. In de eerste plaats kan de EU alleen nu druk uitoefenen. Zijn de landen eenmaal binnen in de EU, dan zijn de sanctiemiddelen beperkt. Ten tweede acht ik het essentieel dat de kandidaat-lidstaten geloofwaardig maken dat zij de regels van de democratische rechtsstaat volledig en compromisloos aanvaarden. Dat is helaas geen vanzelfsprekendheid. Als EU-lid beslissen ook de regering van Roemenie en Slowakije mee over zaken als terrorismebestrijding en Europese arrestatiebevelen. Dat raakt rechtstreeks aan ook de Nederlandse rechtsstaat. Ten derde geloof ik, dat de oplossing van het asielvraagstuk alleen in Europa kan worden gevonden. Ook nu worden er nog asielaanvragen in behandeling genomen van mensen uit landen die in 2004 waarschijnlijk tot de EU toetreden. Roma-zigeuners uit Hongarije en Polen hebben recent nog asiel gekregen in Frankrijk en Groot-Brittanie. Zolang deze problemen niet volledig zijn opgelost zal een Europees asielbeleid onmogelijk zijn. Wie de jaarlijkse rapporten van de Europese Commissie erop na slaat, ziet dat juist op het gebied van de rechtstaat er nog problemen zijn in de kandidaat-landen. Discriminatie van minderheden, een onbetrouwbaar justitieel apparaat en corruptie zijn nog altijd aan de orde van de dag. Zeven van de dertien kandidaten worden genoemd in het jaarverslag van Amnesty International. Ook ik ben een voorstander van de uitbreiding van de Europese Unie. Ik geloof met Wiersma en Lagendijk dat elk kandidaat-land een serieuze beoordeling door het Europees Parlement verdient. Maar anders dan GroenLinks en PvdA zet ik daarbij niet de politieke overwegingen voorop. Voor wie de kandidaat-landen serieus neemt, kan het eindoordeel dan niet automatisch positief zijn. Lousewies van der Laan is fractievoorzitter van D66 in het Europees Parlement.

 

 

Application: old-lousewiesNL [Reload, Run Tests]
Framework: Wheels 1.1.8
CFML Engine: Adobe ColdFusion 9,0,2,282541
Default Data Source: dev-lousewiesNL
Active Environment: Development [Design, Testing, Maintenance, Production]
URL Rewriting: On
URL Obfuscation: Off
Plugins: None
Route: newsPost
Controller: Articles
Action: displayArticle
Key(s): uitbreiding_eu_verdient_serieus_debat
Additional Params: page = 1
tagname = human_rights
Caching Stats: misses: 0, culls: 0, hits: 4
Execution Time: 359ms (action ~359ms, view ~62ms)