/

Back to home page

Europe D66 European Parliament Personal

Campagnelogboek 1999

   Tue 23/03/1999

Tijdens de campagne voor de Europese verkiezingen in 1999, hield lijstrekker Lousewies van der Laan voor het Financieel Dagblad een campagnedagboek bij. Dit is het eerste deel.

Week 7

De campagne voor de Statenverkiezingen geeft me de kans om me als vers gekozen lijsttrekker voor de Europese verkiezingen in te werken. Elke ochtend vergadert de war-room en alle D66 kopstukken moeten het land in op werkbezoek. Voor mij is dat alvast een goede oefening voor de Europese campagne die in mei van start zal gaan. Op donderdag 18 februari krijg ik een staaltje grensoverschrijdende samenwerking in de praktijk te zien. Landbouwminister Hayo Apotheker gaat op werkbezoek in Drenthe. We beginnen in Kasteel Coevorden voor een presentatie van de burgemeester over twee lokale problemen: het grensoverschrijdend industrieterrein Europark en de overstromingen van vorig jaar. Het is duidelijk dat de Nederlanders en Duitsers hier al jaren nauw samenwerken. Logisch, want overstromingen bevechten en internationale investeringen aantrekken kun je als grensregio alleen door samen te werken. Er zijn veel problemen door verschillen in wetgeving aan weerskanten van de grens. De eenvoudige weg die van de Nederlandse kant van het industrieterrein naar de Duitse kant moest heeft maanden vertraging opgelopen door de verschillende technische eisen. De eigenaar van een vervoersbedrijf vertelt hoe de crisis in Rusland zijn aardappelverkoop aantast. Mij valt elke keer weer op dat ieder probleem, hoe lokaal het ook lijkt, een Europese dimensie heeft.

Na het Europark bezoeken we een biologisch landbouwbedrijf. Terwijl de boer uitlegt wat zijn afwegingen waren voor de omschakeling van gewone naar biologische landbouw, wordt een stiertje geboren. Dit levert voor de aanwezige lokale pers fantastische plaatjes op, vooral als de minister in de bres springt en bijna in de mest knielt om op dezelfde hoogte als de kalfjes te zijn. De overstap naar biologische landbouw is duidelijk makkelijker als er subsidies zijn om de eerste jaren te helpen. Het lijkt mij nuttig om een gedeelte van de Europese landbouwbegroting van 70 miljard gulden hier aan te besteden. Doorgaan met subsidiëren van de grote, vervuilende boerderijen is waanzin. Met een bekertje biologische yoghurt voor in de bus, rijden we langs de ruilverkaveling naar een café voor een presentatie van de Stichting Duurzame Mars en Westerstorm. Bij binnenkomst groet Apotheker na de gastheer ook de kastelein en zijn personeel. Ik maak een aantekening om dat zelf nooit te vergeten. Die avond is er in Roden een debat met staatssecretaris van Sociale Zaken Annelies Verstand. Ik feliciteer haar met het wetsvoorstel voor betaald zorgverlof. De zorg voor kinderen en ouderen komt nog veel te vaak bij vrouwen terecht. Het verbaast mij om te horen dat 30% van de mannen graag minder zou willen werken maar het niet durft te vragen uit angst de carrière te schaden. Na mijn speech speelt de band "Happy Birthday" - de campagneleider had onthouden dat het mijn verjaardag is. Na afloop nog snel een interview met een student uit Groningen voor het blad Studieweek. Zijn eerste vraag: "Wat bezielt iemand met een goede baan om over te stappen naar een Europees Parlement met een slecht imago en weinig macht?" Dat zal ik de komende maanden nog vaak horen.

Vrijdagochtend van logeeradres in Groningen naar Schiphol om met vijf uur vertraging wegens slecht weer in Frankfurt eindelijk in Warschau aan te komen. Ik maak wel gebruik van de stopover om wat bedankjes en verjaardagkaartjes te sturen. Zaterdag vier uur lang een workshop voor Poolse journalisten van regionale media die moeten leren over Europa. Ze maken zich zorgen dat Europa de nodige financiële hervormingen zal gebruiken als excuus om de uitbreiding uit te stellen. Ze kijken even verbaasd als ik ze uitleg dat Europa echt geen interne excuses hoeft te zoeken om de uitbreiding te vertragen als ze dat zouden willen. Er zijn nog genoeg problemen met het omzetten van wetgeving en het omvormen van het ambtelijk apparaat in Oost-Europa. Zulke duidelijke taal zijn ze niet gewend uit Europa en het wordt merkbaar gewaardeerd.

Week 9

Dinsdag moet ik om 9 uur in Hilversum zijn voor de speciale Euro-opnames voor TROS Triviant. Ze worden in mei en juni voor de verkiezingen uitgezonden. Ik doe het in de hoop dat nog wat meer mensen naar de stembus gaan. In de treintaxi naar de studio knoop ik een praatje aan met een aardige jongen die een cd-bedrijf heeft. De Europese Unie probeert mondiale afspraken te maken over piraterij, het illegaal drukken van cd's en het is leuk om te horen hoe de praktijk erover denkt. Het is ook een sport om te kijken hoe lang het duurt totdat je een Europees onderwerp hebt dat iemand raakt. Dat lukt meestal binnen drie zinnen. Hij krijgt een folder mee en de volgende dag heb ik al een aardig mailtje. Leuk en ook nuttig contact als ik informatie nodig heb van die bedrijfstak.

Bij Triviant gaat het er relaxed aan toe. Make-up en speluitleg duren twee uur, de opname zelf gaat vrij snel. Mijn teamgenoot is Ieke van den Burg, de nummer 2 van de PvdA en we moeten het opnemen tegen twee journalisten: Gerrit van der Kooij en Peter de Bie. De makkelijke Euro-vragen gaan helaas naar hen, maar ze weten niet hoeveel sterren de Europese vlag heeft (twaalf). Tijdens de lunch maak ik kennis met de volgende kandidaten: twee chef-koks en twee wijnexperts. De wijnexperts zijn heel relaxed over Europa. De Franse wijnlobby is immers zo goed georganiseerd dat er geen risico's zijn dat er in Brussel ook maar iets in hun nadeel gebeurt. De koks echter delen zowel mijn vrees voor de veiligheid van sommige Europese producten (hij draagt een voorbeeld aan van stukjes vlees die met bloedplasma tot een biefstuk aan elkaar geplakt worden, jasses!), alsook mijn twijfels bij een Europees voorstel om alle kazen verplicht te pasteuriseren. "Als het in het EP komt zal ik me ertegen verzetten," beloof ik, "maar dan heb ik wel munitie nodig uit de praktijk".

In de trein terug naar Utrecht hoor ik dat het lijsttrekkersdebat voor de Statenverkiezingen geannuleerd is naar aanleiding van het overlijden van Enneüs Heerma. Ik schrik want 54 jaar is nog vrij jong en het lijkt me erg moeilijk voor zijn familie. In plaats van naar het provinciehuis in Haarlem te gaan, kan ik rustig een avondje e-mails beantwoorden.

Een bedrijfje is bezig met een documentaire over de Europese instellingen voor de landen van Midden- en Oost-Europa. Ze hebben mij gevraagd mee te werken aan opnames over het Europees Parlement. Volgens hen heeft het educatieve meerwaarde als dat eens een gedaan wordt door een jonge vrouw in plaats van de zoveelste man van middelbare leeftijd in een grijs pak. Woensdag komen ze naar Utrecht om een beeld te krijgen van de campagne. Ik had al afgesproken om met een groepje Opschudders (de vernieuwingsgroep in D66 die meer ambitie willen voor de partij) te gaan eten die avond, dus nu komen er een paar wat eerder om te helpen. Op het station in Utrecht zijn we binnen twee uur klaar. De ploeg is tevreden met wat mooie shots van ons folderend in Hoog Catharijne. Ik wijs een Italiaan op de mogelijkheid om op 10 juni in Nederland te stemmen. Die mogelijkheid kende hij nog niet. Idee voor de Europese voorlichting. Kinderen krijgen D66 ballonnen, de stemgerechtigden mijn Europese folder en ik knoop wat gesprekken aan op verzoek van de regisseur. Zijn lievelingshot is een discussie met een bloemist over de Europese BTW op snijbloemen. Dat staat oer-Hollands en geeft mooie kleuren voor het Oost-Europese publiek. Daarna nog een paar beelden terwijl ik werk achter mijn computer in een rijdende trein en dan zit het er weer op.

Om 16.00 komt de tv-ploeg van Nova "een portret van de Europese lijstrekker op de uitslagenavond van de Provinciale Staten" filmen. Ze beginnen thuis bij mede-Opschudder Dennis Hesseling, waar een groepje Opschudders al druk in discussie is en gekookt wordt voor later. Het proeven van de spaghetti zal later hun openingsshot worden. We hebben wat leuke beelden voor ze klaargelegd: veel computers en mobiele telefoons en overal D66-folders en -posters. Ik moet aan mijn computer werken terwijl ik vragen beantwoord, wat er toe leidt dat iemand via een feedback-team na de uitzending naar mij mailt: "is het niet beleefder om de interviewer je volledige aandacht te geven?" Ik ben het daar eigenlijk wel mee eens, maar soms moet je je schikken naar de wensen van de pers.

Als we om 19.00 bij het Provinciehuis aankomen staat de tv-ploeg van Nova al te wachten. Ik krijg mijn zendertje weer op. Dat betekent dat ze me ook op afstand met geluid kunnen filmen. Het liefst zou ik een groot rood bord ophouden met "On the air", maar als iemand een gesprek met me aanknoopt wijs ik gewoon veelbetekenend naar de microfoon. Els Borst geeft een bedeesde reactie op de teleurstellende uitslag. Zij legt uit dat de coalitie gewoon doorgaat. Ik voeg daar aan toe dat ik er alles aan zal doen om te zorgen dat het bij de Europese verkiezingen beter gaat lopen. In zijn speech haalt Thom de Graaf gelukkig het Europese D66 campagnelied aan: "the only way is up". Dat heeft de nodige zelfspot, want het is te hopen dat het inderdaad niet slechter kan. Veel mensen komen op mij af met ideeën voor de Euro-campagne. Ik ben over alles enthousiast, want het is leuk als mensen nu al ongevraagd aan het brainstormen zijn. Het campagneteam zal zich er op moeten richten dat ik straks niet alleen maar in kleine zaaltjes zit met kleine groepjes die toch wel op D66 gaan stemmen.